طراحی ساختمان

طراحی ساختمان  چیست؟

طراحی ساختمان فرآیند مورد توجه قرار دادن الزامات ارباب‌رجوع برای یک ساختمان جدید یا ایجاد تغییرات در ساختمان موجود و تبدیل آنها به طرح مورد توافقی می‌باشد که پیمانکار قادر به ساخت آن است.

سند توجیهی

الزامات ارباب‌رجوع در رابطه با طرح می‌تواند به اشکال زیر باشد:
• بیان جزئیات دقیق: برای مثال یک ارباب‌رجوع خرده فروشی، فروشگاه دیگر را ملزم می‌سازد تا از نام تجاری فروشگاه های پیشین پیروی کند).
• توضیحات کلی که در طول فرایند طراحی ساختمان با جزئیات بیشتر تکمیل می‌شوند. یک ارباب‌رجوع بی تجربه می تواند از اطلاعات مشاوران مستقل ارباب‌رجوع استفاده کند تا یک سند توجیه استراتژیک آماده سازد و سپس می‌تواند با کمک تیم مشاوران آن را تکمیل کند.
• این الزامات می‌توانند از لحاظ الزامات کارکردی برای تغییرات پیشنهادی مطرح شوند و می تواند به جای محیطی که لازم است تا ارائه گردد، آن چیزی باشد که ارباب‌رجوع را قادر به انجام کار می‌سازد. دولت توصیه می کند که پروژه هایی که از تامین مالی دولتی استفاده می‌کنند این رویکرد را اتخاذ کنند.
معمولاً سند توجیهی پروژه همراستا با طراحی ساختمان ایجاد می گردد اما در پایان مرحله طراحی ساختمان طراحی مفهوم، دیگر نمی توان در آن تغییر ایجاد کرد و تغییرات بیشتر مشروط به رویه های کنترل تغییر می‌باشند.
مراحل ایجاد سند توجیهی به شرح زیر می باشد:
• شرح نیاز
• سند توجیهی استراتژیک
• سند توجیه پروژ

طراحی ساختمان

مشاوران

از آنجایی که استانداردهای قانونی افزایش یافته است، اجزاء ساختمان پیچیده تر شده اند و ارباب‌رجوع ان الزامات فنی بیشتری را تقاضا می کنند و فرایند طراحی بسیار چالش برانگیز تر شده است. در نتیجه، به غیر از پروژه های بسیار کوچک، به طور کلی طراحی ساختمان شامل طراحان و مشاوران متفاوت است.
طراحانی که در بیشتر پروژه ها مورد نیاز هستند عبارتند از:
• معمار
• مهندس تاسیسات
• مهندس سازه

هرچند، به مشاوران دیگر مانند مشاور هزینه نیاز می‌باشد و این مسئله به ماهیت پروژه و متخصصینی مانند طراح منظره، دسترسی به مشاور، طراح فضای داخلی، مشاوره صوت شناسی و در صورت لزوم موارد دیگر بستگی دارد.
این مسئله که یک مشاور برای یک پروژه منصوب گردد و سپس او به نوبه خود مشاوران دیگر را منصوب نماید که بخشی ها همه کار را انجام دهند، امری معمول می باشد. مشاوران ارباب‌رجوع به عنوان مشاوران اصلی مورد اشاره قرار می‌گیرند در حالی که مشاورانی که بعداً منصوب می گردند به عنوان مشاوران جایگزین مورد اشاره قرار می‌گیرند.
همچنین طراحی ساختمان شامل پیمانکاران یا تامین کنندگانی می باشد که در وهله اول برای انجام طراحی ساختمان و سپس انجام کار در محل یا عرضه کالا و خدمات منصوب شده‌اند.
معمولاً طراح اصلی معمار می باشد هرچند این مسئله الزامی نمی باشد و در اسناد انتصاب، دیگر مشاوران معمولا آنها هم طراح اصلی نامیده می‌شوند.
برای مثال، در ساختمان هایی در حال تعمیر کامل یا تعمیر بخشی از یک ساختمان، مهندس تاسیسات می تواند به عنوان طراح اصلی منصوب گردد. ممکن است در یک پروژه نوسازی یا بازسازی، نقشه بردار ساختمان به عنوان طراح اصلی منصوب گردد زیرا استفاده از تجربه و تخصص آنها در مصالح ساختمانی موجب می شود که آنها از صلاحیت منحصر به فرد برای این نقش برخوردار باشند.
همچنین بهتر است تا یک هماهنگ کننده طراحی (برای هماهنگ سازی و ادغام طرح های پیشنهاد شده به وسیله پیمانکاران متخصص) و هماهنگ کننده طراحی ساختمان به کمک کامپیوتر (CAD) و یا مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) و مدیر اطلاعات BIM منصوب گردد. همچنین پیمانکاران می توانند مدیران طراحی خود را برای هماهنگ سازی طرح خود و پیمانکاران جایگزین منصوب کنند.

آماده سازی تدارکات

در یک پروژه سنتی، برای ارباب‌رجوع انتصاب معمار برای انجام مراحل اولیه پروژه و سپس انتصاب مشاوران دیگر در صورت لزوم، مرسوم است.
هرچند در پروژه های طراحی ساختمان و ساخت ارباب‌رجوع می‌تواند برای طراحی ساختمان و سپس ساخت آن یک پیمانکار منصوب کند. میتوان پیمانکار را از ابتدا منصوب کرد و یا ارباب‌رجوع می تواند در ابتدا برای ایجاد طرح کلی مشاورانی را منصوب نماید و سپس برای انجام آن و بهبود طراحی، پیمانکار را منصوب کند. روش های دیگر آماده سازی تدارکات با این الگوی اساسی متفاوت است و دولت انتصاب یک تیم عرضه ادغام شده از آغاز طراحی ساختمان ، ساخت و گاهی اوقات برای تامین مالی و عملیاتی سازی ساختمان را ترجیح می‌دهد.

اصول طراحی ساختمان
اصول طراحی ساختمان

ایجاد طرح

فرایند طراحی یک فرایند تکراری می باشد و در مراحل مختلف انجام می‌شود و در طول آن الزامات ارباب‌رجوع تعیین می‌گردد، گزینه‌ها ارزیابی می‌شوند، طرح ایجاد می‌شود، طرح ها مورد بازنگری قرار می گیرند، پیشرفت‌ها تایید می شوند و برای رفتن به مرحله بعد تصمیماتی اتخاذ می‌گردد. جنبه های خاص پروژه در هر مرحله ثابت هستند و مشروط به رویه های کنترل تغییر می‌باشند.
معمولاً مراحل طراحی ساختمان به شرح زیر هستند:
• طرح مفهومی (آغاز طرح یا طراحی نقشه)
• طرح دقیق
• طرح فنی
• اطلاعات ساخت

مراحل پس از طراحی مفهوم معمولا شامل ایجاد سندهای توجیهی، ارزیابی گزینه ها و انجام مطالعات امکان سنجی می‌باشد. این مراحل تنها می‌تواند شامل آماده سازی نمودار ها برای ارزیابی باشند و به خودی خود شامل طرح نمی‌باشند.
بازبینی طراحی ساختمان باید به وسیله طراح اصلی هماهنگ شود. بازبینی های طراحی می‌تواند شامل توجه به کیفیت طرح، مدیریت ارزش، ارزیابی ریسک طرح و ارزیابی ریسک پروژه باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر بازبینی طرح را مشاهده کنید.
در برخی از شرایط، بهتر است تا انجام بازبینی طراحی ساختمان به مشاوران مستقل ارباب‌رجوع یا سازمان‌های متخصص در بازبینی طرح محول شود (مانند شورای طراحی کب ).
در پروژه های دولتی، دولت الزامی ساخته است که این بازبینی ها باید در مهمترین مراحل در طول انجام پروژه صورت گیرند. برای کسب اطلاعات بیشتر به روش های فرایند ارزیابی مراجعه کنید.

ذینفعان

معمولاً ایجاد یک طرح به ندرت شامل مورد توجه قرار دادن نیازهای تنها یک فرد می باشد. ارباب‌رجوع ها می‌تواند سازمان های بسیار بزرگ با نیاز های بسیار متنوع و گاها ضد و نقیض باشند و معمولاً مجموعه ای از اشخاص ثالث به آنها مشاوره راه می‌دهند.
گروه های ذینفعان‌ شامل موارد زیر است:
• اعضای سازمان ارباب‌رجوع (مانند شورای کاربری، قهرمان ها و روئسای دپارتمان)
• دیگر گروه های کاربری (مانند ارباب‌رجوع‌ها، ساکنین، مستاجرین و بازدیدکنندگان)
• همسایگان و گروه‌های اجتماعی
• سرمایه گذاران و سهامداران
• مقامات محلی
• مقامات قانونی و مشاوران غیر قانونی
• گروههای ذینفع خاص
• تامین‌کنندگان
• خدمات اضطراری
• تسهیلات قانونی
• سازمان‌های وابسته

مجوز برنامه‌ریزی

احتمالاً مهمترین گروه ذینفع، مرجع ذیصلاح محلی برنامه‌ریزی می‌باشد زیرا بدون تأیید برنامه، نمی‌توان ساختمان را ساخت و هزینه های اعمال شده برای توسعه پروژه به هدر خواهد رفت.
معمولاً، ارباب رجوع ها تا حد امکان خواستار مجوز برنامه ریزی تضمین شده می باشند تا هزینه های طراحی ساختمان بی ثمر را به حداقل برسانند. هرچند، دریافت مجوز برنامه ریزی می تواند شبیه به ایجاد طرح باشد و می توان جزئیات زیادی را به مراجع ذیصلاح برنامه‌ریزی ارائه داد.
برنامه ریزی می تواند به عنوان یک برنامه دقیق یا به صورت یک طرح کلی مورد استفاده قرار گیرد:
• برنامه ریزی به شکل طرح کلی می‌تواند پیش از متحمل شدن هزینه قابل توجه برای ایجاد یک طرح دقیق برای تعیین این مسئله مورد استفاده قرار گیرد که آیا تغییرات پیشنهادی به وسیله مراجع ذیصلاح برنامه‌ریزی تایید می شود یاخیر.
• برنامه ریزی به شکل طرح کلی موجب ارائه پیشنهادات کلی می‌گردد و جزئیات آن ها در مرحله بعد به عنوان مسائل احتیاطی مورد توافق قرار می‌گیرند.
• در برنامه ریزی دقیق همه جزئیات تغییرات پیشنهادی در یک زمان ارائه می گردد.
مقررات ساختمانی
مقررات ساختمانی، الزامات جنبه‌های خاص ساخت و طراحی ساختمان را تعیین می کنند.
می‌توان از اداره کنترل ساختمان یا مراجع ذیصلاح محلی یا از یک بازرس مجاز، تاییدیه های مقررات ساختمانی را دریافت کرد. به طور کلی برای پروژه های بزرگتر و جدیدساخت، برنامه های کامل ایجاد می شود که بدان معنا که جزئیات کامل کارهای ساختمانی پیشنهاد شده پیش از انجام کار، برای تایید ارسال میگردند. در پروژه‌های کوچک یا زمانی که در ساختمانهای موجود تغییرات صورت می‌گیرد، می‌توان از اعلامیه ساختمان، مجوز را به دست آورد. در این مورد، بازرس ساختمان به وسیله فرآیند بازرسی، کارهای انجام شده را تایید می کند.
تاییدیه های دیگری هم مورد نیاز هستند. برای کسب اطلاعات بیشتر به تاییدیه های قانونی مراجعه کنید.

مبانی طراحی ساختمان
مبانی طراحی ساختمان

مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM)

مدلسازی اطلاعات ساختمانی (BIM) یک عبارت بسیار گسترده می باشد که فرایند ساخت یک مدل ساختمانی دیجیتال یا حتی امکانات دیگر (مانند پل، بزرگراه، تونل و غیره) را توضیح می‌دهد. مجموع سطوحی که این شکل از مدلسازی ها می توانند اتخاذ کنند به شکل های زیر گروه بندی میشوند:
• سطح صفر: CAD (طراحی با کمک کامپیوتر) مدیریت نشده
• سطح ۱: CAD مدیریت شده در ۲D یا ۳D
• سطح ۲: محیط ۳D مدیریت شده با داده های ضمیمه شده که در مدلهای منظم مجزا ایجاد شده‌اند
• سطح۳: یک مدل پروژه واحد و آنلاین با توالی ساخت و ساز، اطلاعات مدیریت چرخه عمر و هزینه.
در بریتانیا، استراتژی ساخت و ساز دولتی که در می سال ۲۰۱۱ منتشر شد بیان می کند که دولت حداقل تا سال ۲۰۱۶، استفاده کامل از ۳D BIM را الزامی ساخته است (با همه پروژه ها و اطلاعات دارایی، مستندات و داده ها به صورت الکترونیک هستند). این مسئله نشان دهنده حداقل الزامات BIM سطح ۲ در پروژه‌های دولتی است.
BIM اجازه می دهد تا ساختمان ها به صورت مشارکتی طراحی شوند و پیش از ساخت و عملیات واقعی به صورت مجازی آزمایش شوند. این مسئله می‌تواند مشکلاتی که در طی ساخت و ساز یا سکونت به وجود می‌آید را کاهش دهد. همچنین موجب دسترسی تیم پروژه به اطلاعات بهتر، جامع‌تر و هماهنگ شده می گردد و به طور قابل توجهی نیاز به RFI (درخواست برای اطلاعات) و اطلاعات تکراری را کاهش میدهد. همچنین BIM فعالیتهای کم ارزش (مانند ایجاد یا تجدید نظر در اطلاعات تولید) را خودکار می‌سازد و به نیروی کار با ارزش اجازه می دهد تا بر فعالیت های مهم‌تری تمرکز کنند.

پایداری

پایداری در ساخت ساختمان یک موضوع پیچیده و گسترده می باشد که باید از مراحل بسیار اولیه مورد توجه قرار گیرد زیرا اثرات زیست‌محیطی بالقوه موضوع بسیار مهمی هستند.
ساخت و ساز مسئول موارد زیر است:
• ۴۵ درصد از کل انتشار کربن بریتانیا (۲۷ درصد از ساختمان‌های مسکونی و ۱۸ درصد از ساختمانهای غیرمسکونی).
• ۷۳ درصد از انتشار گازهای گلخانه ای در ساختمان های مسکونی ناشی از گرمایش فضا و تهیه آب گرم می‌باشد.
• ۳۲ درصد از کل ضایعات حاصل ساخت و ساز و تخریب ساختمان ها می باشد.
• ۱۳ درصد از محصولات حمل شده از سایت های ساختمانی مستقیماً به محل دفن زباله می‌روند.
جنبه‌های طراحی ساختمان که می‌توانند بر پایداری اثرگذار باشند عبارتند از: منبع انرژی و استفاده از انرژی، انرژی تعبیه شده، استفاده از مواد اولیه آسیب‌رسان، منابع مواد اولیه، بوم شناسی و چشم‌انداز، انعطاف‌پذیری و دوام، مدیریت ضایعات، مدیریت آب، دفع، حمل و نقل و آلودگی.
برای کسب اطلاعات بیشتر به بخش پایداری مراجعه کنید.

CDM

قوانین طراحی ساختمان و مدیریت ساخت و ساز (قوانین CDM) برای تضمین موضوعات مربوط به ایمنی و سلامت مطرح شده‌اند و باید درطول پیشرفت پروژه به خوبی مورد توجه قرار گیرند تا خطرات آسیب به افراد در زمان ساخت، استفاده و حفظ و نگهداری سازه را به حداقل برسانند. این قوانین پس از طراحی مفهوم اعمال می‌شوند و بر طرح و طراحان مسئولیت های خاصی را تحمیل می کنند.

اسناد توجیهی برای طراحی ساختمان

مقدمه

برای موفقیت پروژه ها اسناد توجیهی از اهمیت برخوردار هستند زیرا آنها الزاماتی را توضیح می‌دهند که طراحی ساختمان برای آنها راهکار ارائه می‌دهد. هرچند، نام های بسیار متفاوتی که به اسناد توجیهی اختصاص یافته است ناگزیر منجر به سردرگمی می گردد به ویژه زمانی که اعضای تیم پروژه برای اولین بار با یکدیگر همکاری می کنند.
به طور گسترده، در ویکی طراحی ساختمان ها ما برای اسناد توجیهی از سیستم نامگذاری اداره تجارت دولتی (OGC) پیروی کردیم اما “شرح نیاز” را به آن اضافه کردیم که نیازهای احتمالی ارباب‌رجوع‌ها در مراحل اولیه پیش از تصمیم‌گیری در رابطه با ارزشمندی پروژه را توضیح می دهد.
در حالی که اکنون OGC در گروه کارایی و اصلاحات در داخل اداره کابینه جذب شده است و اسناد آن بایگانی شده است، رویه های آن همچنان در استراتژی ساخت و ساز دولتی مورد ارجاع قرار می گیرند و در فرایند بازنگری OGC تنها در رابطه با روش دنبال شده به وسیله پروژه های دولتی توضیح دقیقی ارائه می شود.
برای شفافیت بیشتر و توجیه این رویکرد، ما در ادامه به مجموعه ای از اصطلاحات مورد استفاده و معادل آنها در سیستمهای OGC یا RIBA اشاره می‌کنیم.
NB: در حالی که به طور کلی اسناد توجیهی در طول عمر پروژه تکامل پیدا می کنند و به داده های تخصصی مشاوران نیازدارند، یک ارباب‌رجوع با تجربه می تواند در مراحل اولیه یک سند توجیهی دقیق آماده سازی نماید که به تغییرات بیشتر نیازی نداشته باشد (برای مثال خرده فروشی که دائما فروشگاه های جدید بازگشایی می کند). هرچند یک ارباب‌رجوع بدون تجربه می تواند برای آماده سازی اسناد توجیهی استراتژیک از تجربه مشاوران مستقل بهره مند گردد و بعدا می‌تواند با کمک تیم مشاوران آن را تکمیل کند.

شرح نیاز

این اولین تلاش ارباب‌رجوع برای توضیح نیازهای ممکن پیش از تصمیم گیری در رابطه با ارزشمندی یک پروژه یا شکلی است که پروژه باید به خود بگیرد. در برنامه کاری RIBA یا رویه‌های OGC هیچ سند معادلی برای شرح نیاز وجود ندارد.

اسناد توجیهی استراتژیک

سند توجیهی استراتژیک به وسیله ارباب‌رجوع نوشته می‌شود و در رابطه با پروژه اطلاعات کافی ارائه می دهد و بر این اساس تیم مشاوران منصوب می گردند (یا در بخش دولتی، مشاوران مستقل ارباب‌رجوع).
پس از آن اسناد توجیهی استراتژیک به وسیله ارباب‌رجوع و با بهره مندی از بازخورد از جانب تیم مشاوران(یا مشاوران مستقل ارباب‌رجوع) تکمیل می گردد. پس از آن برای انجام مطالعات امکان سنجی و ارزیابی گزینه ها، باید الزامات ارباب‌رجوع با جزئیات کافی توضیح داده شوند.. اکنون راهنمای OGC و برنامه کاری RIBA ۲۰۱۳ این سند را سند توجیه استراتژیک می‌نامند. اگرچه در RIBA این سند با عناوینی مانند سند توجیهی استراتژیک اولیه (برنامه کاری RIBA، پیش از ۲۰۱۳)، برنامه استراتژیک اولیه (برنامه کاری RIBA، پیش از ۲۰۱۳)، بیانیه اولیه اهداف پروژه (فرم توافق استاندارد سال ۲۰۱۰، RIBA)، شرح نیاز (کتابچه شغل معمار) و سند توجیه طراحی (کتابچه شغل معمار) نامیده می‌شود.

سند توجیهی

سند توجیهی پروژه نسخه پیشرفته سند توجیه استراتژیک است. سند توجیه پروژه مهمترین سندی می باشد که طراحی ساختمان بر اساس آن صورت می‌گیرد. طراحی از مرحله سند توجیهی پروژه و مرحله طراحی مفهومی تکامل می‌یابد (به برنامه های کاری ویکی برای طراحی ساختمان ها مراجعه کنید) و از اطلاعات به دست آمده از مشاوران و ارباب‌رجوع ها و دیگر ذینفعان و توسعه مستمر طراحی برخوردار است. این سند در پایان مرحله طراحی مفهوم غیر قابل تغییر می گردد و هرگونه تغییرات دیگر با توجه به رویه های کنترل تغییر صورت می‌گیرد.
در بخش خصوصی، این سند به وسیله تیم مشاوره ایجاد می گردد در حالی که در بخش دولتی این سند پیش از انتصاب تیم عرضه ادغام شده به وسیله ارباب‌رجوع ایجاد می‌شود. ممکن است این سند به اطلاعات مشاوران مستقل ارباب‌رجوع نیاز داشته باشد.
در دستورالعمل OGC، این سند را به عنوان سند توجیه پروژه مورد اشاره قرار می‌گیرد. این سند، یک بیانیه رسمی از اهداف و الزامات عملکردی و عملیاتی پروژه پایان یافته می باشد. سند با جزئیات کافی آماده می‌گردد تا تیم پروژه ادغام شده را قادر سازد طراحی دقیق و ویژه کار را اجرا نمایند و به عنوان یک مرجع ضروری برای تیم می باشد.
این سند مهمترین جزء برنامه اجرای پروژه می باشد و بر اساس معیارهای مبتنی بر خروجی پیشنهاد شده تکمیل می گردد (پیشنهادات تیم‌های عرضه یکپارچه بر اساس توضیح الزامات). معیارهای مبتنی بر خروجی بر به جای معیارهای فنی دقیق چگونگی ارائه خدمات بر خروجی های مطلوب از لحاظ تجاری متمرکز هستند و به ارائه دهنده اجازه می دهد تا راه کارهای نوآورانه‌ ای پیشنهاد دهد که به ذهن ارباب‌رجوع خطور نکرده است.
در برنامه‌کاری RIBA اکنون این سند، سند توجیهی اولیه پروژه و سپس سند توجیه نهایی پروژه نامیده می شود، اگرچه پیش از سال ۲۰۱۳، این سند را به عنوان سند توجیهی طراحی ساختمان (برنامه کاری RIBA)، سند توجیهی پروژه (برنامه کاری RIBA) و سند توجیه کتبی نهایی (فرم توافق استاندارد ۲۰۱۰ RIBA) نامیده میشد.